,

Η πορεία της οικονομικής κρίσης



Της ΒΙΚΤΩΡΙΑΣ ΖΑΝΙΑ*

Στο μακρινό παρελθόν ο όρος οικονομική κρίση μπορούσε να σημαίνει μόνο ότι οι οικονομικές προσπάθειες των ανθρώπων ματαιώνονταν (λ.χ. εξαιτίας ενός πολέμου) ή τα αγαθά που παρήγαν καταστρέφονταν ή χάνονταν (από δυσμενείς καιρικές συνθήκες ή από λεηλασία). Μετά την ανάπτυξη της βιομηχανίας  και της διαρκώς ανανεωνόμενης τεχνολογίας, οικονομική κρίση σημαίνει ότι υπάρχει παραγωγή ή υπερπαραγωγή προϊόντων, αλλά δεν υπάρχει αντίστοιχη ζήτηση για οποιοδήποτε λόγο, που συνοψίζεται σε μια πρόταση: το αγοραστικό κοινό δεν μπορεί να αγοράσει, γιατί δεν έχει επαρκές εισόδημα (από ανεργία ή άλλη αιτία).
Τα μεγάλα κραχ δεν εκδηλώνονται ποτέ με τον ίδιο τρόπο. Διαφέρουν ως προς το μέγεθος, τις αιτίες και τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία. Έχουν όμως κάτι κοινό: τη λεγόμενη «χρηματιστηριακή φούσκα» την παράλογη και αφύσικη αύξηση στις τιμές των μετοχών στα χρηματιστήρια. Η αύξηση αυτή δεν ανταποκρίνεται στα πραγματικά κέρδη των εταιρειών και συνεπώς δεν έχει καμιά σχέση με τις οικονομικές δυνατότητες της επιχείρησης. 
Η μεγάλη οικονομική κρίση (του 1929-33) άρχισε κάποια «Μαύρη  Τετάρτη» (24  Οκτ. 1929) από το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Τη  συγκεκριμένη εκείνη ώρα η αμερικανική οικονομία, που είχε κερδίσει το προβάδισμα τον καιρό του Ευρωπαϊκού (κυρίως) Πολέμου (1914-18), άρχιζε να γνωρίζει τον αντίκτυπο της βαθμιαίας βελτίωσης  της οικονομίας των Ευρωπαίων, που χρειάζονταν ολοένα λιγότερο  να εισάγουν προϊόντα από την Αμερική.  Λόγου χάρη, καθώς γύρισαν πάλι εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες στα ειρηνικά έργα, κυρίως γεωργία, η Ευρώπη χρειαζόταν διαρκώς λιγότερο σιτάρι να εισάγει από την Αμερική. Συνέπεια: ότι εκεί  έπεφταν οι τιμές,  μειώνονταν και οι προοπτικές βιωσιμότητας/κερδοφορίας των επιχειρήσεων. Η κρίση σταδιακά, και με ποικίλες μορφές, άρχισε να επηρεάζει την Ευρώπη και πρώτα τη Γερμανία και Αυστρία, που κάλυπταν ένα μέρος των υποχρεώσεών τους (πολεμικές αποζημιώσεις) με χρήματα αμερικανικά, τα οποία τώρα (μετά τη Μαύρη Τετάρτη) μειώνονταν. Τελικά, ονομάστηκε Παγκόσμια Οικονομική Κρίση, με επιπτώσεις κυρίως στις βιομηχανικές χώρες και με αδιατάρακτη μόνο την οικονομική πορεία στη Σοβιετική Ένωση, που είχε κλειστή οικονομία, αυστηρά ελεγχόμενη από το Κράτος και προωθούσε πιεστικά την εκβιομηχάνισή της βάζοντας  στην υπηρεσία της βιομηχανίας (για τις εσωτερικές ανάγκες) τα χέρια των αγροτών που εκτοπίζονταν από τους αγρούς λόγω προώθησης του βενζινάροτρου.
19 Οκτωβρίου 1987 η «Μαύρη Δευτέρα»:  Στις 19 Οκτωβρίου του 1987, η Γουόλ Στριτ έμοιαζε με πεδίο μάχης. Μέσα σ’ ένα εφτάωρο ο δείκτης έχασε 22%, δηλαδή 550 εκατομμύρια δολάρια. Ήταν η μεγαλύτερη πτώση που σημειώθηκε ποτέ στην αγορά μετοχών. Από την αρχή του χρόνου έως το καλοκαίρι, ο δείκτης είχε σημειώσει άνοδο 44%. Το Σεπτέμβριο φάνηκαν οι πρώτες τάσεις συγκράτησης. Τη βδομάδα που προηγήθηκε του κραχ οι μετοχές είχαν χάσει περίπου το 10% της αξίας τους. Για τους οικονομικούς αναλυτές ήταν «φυσιολογικό φαινόμενο». Δύο παράγοντες ενοχοποιούνται για τη ραγδαία πτώση: η κερδοσκοπία στην αγορά προθεσμιακών τίτλων στο χρηματιστήριο του Σικάγου και τα αυτοματοποιημένα προγράμματα των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Όπως συνηθίζουν ν’ αναφέρουν στη Γουόλ Στριτ, «το χρηματιστήριο είναι ο τόπος όπου επιβεβαιώνονται όλες οι προβλέψεις».
Ιανουάριος 1995 Φαινόμενο «Τεκίλα»: Στις 30 Ιανουαρίου, οι σημαντικότεροι τραπεζίτες του κόσμου βρίσκονταν στο Νταβός της Ελβετίας για το Παγκόσμιο Οικονομικό Συνέδριο. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρισκόταν η κρίση του μεξικανικού «πέσο», το οποίο είχε χάσει το 40% της αξίας του έναντι του δολαρίου μέσα σ’ ένα μήνα εξαιτίας της διαφυγής κεφαλαίων από τη χώρα. Όταν ένας από τους συνέδρους ανέφερε πως τα συναλλαγματικά αποθέματα του Μεξικού ήταν λιγότερα από 5 δις δολάρια, τότε οι Αμερικανοί τραπεζίτες εγκατέλειψαν θορυβημένοι το συνέδριο. Το Μεξικό θα έπρεπε να τους επιστρέψει μέσα σε λίγες μέρες το ποσό των 18 δις δολαρίων, διαφορετικά η αδυναμία εξόφλησης των χρεών θα ζημίωνε τη χώρα τους αλλά και τις ΗΠΑ.
Στις 3 Φεβρουαρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον παρεμβαίνει και εξασφαλίζει διεθνή χρηματοδότηση ύψους 50 δις δολαρίων για λογαριασμό του Μεξικού. Η έκρηξη του επικίνδυνου φαινομένου «Τεκίλα» απετράπη την τελευταία στιγμή, όμως η πτώση των τιμών στο χρηματιστήριο του Μεξικού προκάλεσε και στη Γουόλ Στριτ απώλειες ύψους 10 δις δολαρίων.
Οκτώβριος 1997 «Τίγρεις» σε νευρική κρίση: Η κρίση που έπληξε τον Οκτώβριο του 1998 τη Γουόλ Στριτ ξεκίνησε από τη Νοτιοανατολική Ασία. Χώρες όπως η Ταϊλάνδη, η Μαλαισία, οι Φιλιππίνες και η Ινδονησία γνώρισαν μια ραγδαία ανάπτυξη, χάρη στα αστρονομικά ποσά που επένδυσαν ιαπωνικές τράπεζες και αμερικανικοί οργανισμοί. Οι ξένοι επενδυτές δεν ανησυχούσαν για τα κέρδη τους, καθώς τα τοπικά νομίσματα ήταν προσκολλημένα στο δολάριο. Όμως οι κυβερνήσεις των ασιατικών χωρών δεν μπορούσαν να συγκρατήσουν περισσότερο τη συναλλαγματική ισοτιμία με το δολάριο λόγω του ξέφρενου ρυθμού επενδύσεων και των ελλειμμάτων στον προϋπολογισμό τους. Άλλωστε, ούτε τα αναγκαία συναλλαγματικά αποθέματα διέθεταν ούτε τη φορολογία μπορούσαν ν’ αυξήσουν, αυτό θα επιβάρυνε αφάνταστα τις επιχειρήσεις και τις εξαγωγές, που αποτελούσαν τον κινητήριο μοχλό της οικονομίας τους. Η απόφαση να εγκαταλειφθεί η συναλλαγματική ισοτιμία με το αμερικανικό νόμισμα προκάλεσε πτώση στα χρηματιστήρια και στις τιμές των ανθηρών μέχρι τότε οικοδομικών επιχειρήσεων. Οι Αμερικανοί επενδυτές ανησύχησαν γιατί η δοκιμασία της οικονομίας των Τίγρεων θα επηρέαζε και τις ιαπωνικές τράπεζες στις οποίες οι ίδιοι είχαν επενδύσει, με αποτέλεσμα την κρίση.
Η οικονομική κρίση που πλήττει τη χώρα μας, αποκλειστικό δημιούργημα των πολιτικών κομμάτων που κυβέρνησαν αυτόν τον τόπο από το 1974 και εντεύθεν, οφείλεται κατά κύριο λόγο σε μια θεμελιακή οικονομική αρχή, την οποία θεωρητικά διατύπωσε ο Ξενοφών στο περίφημο σύγγραμμα του, τον «Οικονομικό». Αυτή η αρχή είναι η εξής: «Τὸ γὰρ τὰς μὲν δαπάνας χωρεῖν ἐντελεῖς ἐκ τῶν οἴκων, τὰ δὲ ἔργα μὴ τελεῖσθαι λυσιτελούντως πρὸς τὴν δαπάνην, ταῦτα οὐκέτι δεῖ θαυμάζειν, ἐὰν ἀντὶ τῆς περιουσίας ἔνδειαν παρέχηται», δηλαδή, όταν οι δαπάνες δεν αντιστοιχούν σε έργα που θα φέρουν εισοδήματα που όχι μόνο θα υπερκαλύψουν τις δαπάνες, τότε δεν πρέπει να απορεί κανείς, αν το αποτέλεσμα αυτής της τακτικής είναι όχι η δημιουργία πλεονάσματος, αλλά η ένδεια. Ξοδεύει κανείς περισσότερα από τα εισοδήματά του; Συνέπεια είναι ο δανεισμός και η χρεοκοπία, και συνολικά η καταστροφή του οίκου ή της χώρας.
Αυτή την απλή οικονομική αρχή αγνόησαν συνειδητά οι κυβερνώντες τις τελευταίες δεκαετίες, ακολουθώντας λαϊκίστικες πολιτικές προς άγραν ψήφων και παραμονή στην εξουσία. Με την ασύνετη πολιτική τους επισώρευσαν στις πλάτες του λαού ένα δυσβάστακτο οικονομικό βάρος, ένα χρέος 300 δισεκατομμυρίων ευρώ και ένα δημόσιο έλλειμμα το οποίο σίγουρα δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί μικρό.
Οι σπατάλες και η κακοδιαχείριση, η μη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών ενισχύσεων και προγραμμάτων για τη δημιουργία ανταγωνιστικών υποδομών σε ένα νέο περιβάλλον παγκοσμιοποίησης, η εύκολη λύση του δανεισμού για την κάλυψη των τρεχουσών αναγκών, ο κομματισμός και το λεγόμενο «πολιτικό κόστος», η διόγκωση και η κομματικοποίηση της δημόσιας διοίκησης, η ατιμωρησία των υπευθύνων και η ανεξέλεγκτη πάσης φύσεως διαφθορά ήταν αναπόφευκτο ότι θα οδηγούσαν στο σημερινό κατάντημα.
Μόνοι μας βγάλαμε τα μάτια μας, και όταν οι άλλοι μας αποκαλούν «τυφλούς», ή πιο συγκεκριμένα, ψεύτες και απατεώνες, οργιζόμαστε κιόλας για τους χαρακτηρισμούς! Γιατί όμως οργιζόμαστε και αγανακτούμε εναντίον των ξένων εντύπων και όχι εναντίον των δικών μας πολιτικών που κατάντησαν την Ελλάδα το μαύρο πρόβατο της Ε.Ε. και το πιο αναξιόπιστο μέλος της; Είναι ψευδές αυτό που γράφεται ότι «θέλετε να γίνετε όλοι δημόσιοι υπάλληλοι, αλλά κανείς σας δεν θέλει να πληρώνει φόρους», ότι «είστε μόνο τότε πρόθυμοι να εργαστείτε, όταν παίρνετε φακελάκι» ή ότι «οι πολιτικοί σας είναι λαϊκιστές»; Όταν οι σημερινοί πολιτικοί ηγέτες διαλαλούν, όπου βρεθούν κι όπου σταθούν,  μήνες τώρα σε κάθε ευκαιρία και σε κάθε βήμα ότι «βουλιάζουμε», ότι είμαστε σαν τον «Τιτανικό», ότι είμαστε στο χείλος της χρεοκοπίας, ποιος ευθύνεται για τη δημιουργία του αρνητικού κλίματος στις διεθνείς αγορές και στους διαφόρους οίκους αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας μας;
Ας ξυπνήσουμε επιτέλους… είναι καιρός οι πελατειακές σχέσεις να σταματήσουν, το δημόσιο αγαπητοί μου δεν χωράει άλλο…! Ως πότε θα υπάρχει αυτός ο θείος από την Κορώνη; Έχουμε φτάσει στο σημείο να αισθανόμαστε ανεπιθύμητοι στην ίδια μας την χώρα, να σκεφτόμαστε την φυγή και όλα αυτά γιατί φτάσαμε σε αυτή την κατάσταση για την οποία άλλοι είναι οι ιθύνοντες… Καιρός να ξυπνήσουμε!
*Φοιτήτρια Λογιστικής-Τ.Ε.Ι. Πατρών
Πηγή Φυτειώτικα Νέα Αρίθ. Φ. 106

0 σχόλια

Readers Comments

Latest Posts

Δειτε εργα Online Δωρεαν

Featured Video

Χορηγός